Informujemy, iż 5 marca 2026 r. wejdzie w życie ustawa z dnia 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. 2026 poz. 203), zwana dalej „ustawą o wygaszaniu”.
Prawo do świadczeń z pomocy społecznej na mocy ustawy z dnia 12 marca 2022 r.
o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego
państwa (Dz.U. z 2025 poz. 337) przysługiwało obywatelom Ukrainy na mocy
rozwiązań tymczasowych, wyjątkowych. Ustawa z 23 stycznia 2026 r. wygasza
specjalne rozwiązania dedykowane ukraińskim uchodźcom, poprzez ujednolicenie
systemu wsparcia dla wszystkich uchodźców podlegających ochronie czasowej oraz
dostosowuje przepisy do nowego etapu sytuacji migracyjnej (przejście z rozwiązań
nadzwyczajnych do systemowych).
Po wygaśnięciu specustawy, zgodnie z dyrektywą 2001/55/WE w sprawie
minimalnych standardów przyznawania tymczasowej ochrony […]1 zapewniono
osobom objętym ochroną czasową, dostęp do świadczeń z pomocy społecznej,
jednak w zmienionym do dotychczasowego zakresie.
Art. 112a ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom
ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2025 r. poz. 223 z późn.
zm.), dodany na podstawie ustawy o wygaszaniu, odsyła do przepisów ustawy
z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, która reguluje do jakich świadczeń
i na jakich zasadach ma dostęp beneficjent ochrony czasowej: „Beneficjentowi
ochrony czasowej, który posiada numer PESEL ze statusem UKR, mogą być
przyznawane świadczenia, na zasadach i w trybie przewidzianym dla tej grupy
beneficjentów w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.”.
Zmieniony art. 5 w pkt 2 lit. b ustawy o pomocy społecznej reguluje, że beneficjentom
ochrony czasowej (tak jak cudzoziemcom posiadającym zgodę na pobyt tolerowany
lub ze względów humanitarnych) tj. cudzoziemcom przebywającym na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie art. 106 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r.
o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub
przepisów wydanych na podstawie art. 107 ust. 1 tej ustawy, przysługuje pomoc
w formie schronienia, posiłku, niezbędnego ubrania oraz zasiłku celowego.
W przeciwieństwie do świadczeń rodzinnych ustawa o wygaszaniu nie zawiera
przepisu przejściowego przedłużającego okres otrzymywania dotychczas
przyznanych świadczeń z pomocy społecznej.
Jednocześnie ustawa o wygaszaniu reguluje, że:
właściwa miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się
o świadczenie,
osoba wnioskująca o świadczenie musi złożyć oświadczenie pod rygorem
odpowiedzialności karnej, że nie zachodzi wobec niej żadna z przesłanek
powodujących, że nie powinna posiadać statusu UKR,
wsparcie polegające na udzielaniu pomocy żywnościowej w ramach programów
współfinansowanych ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Plus
będzie kontynuowane,
przyznawanie i wypłacanie zasiłków celowych, udzielanie schronienia oraz
zapewnianie posiłku i niezbędnego ubrania tej grupie cudzoziemców jest
zadaniem zleconym z zakresu administracji rządowej realizowanym przez gminę,
a środki na realizację i obsługę zadania, zapewnia budżet państwa (art. 18 ust. 1
pkt 8 oraz ust. 2 ustawy o pomocy społecznej).